setting w psychoterapii

Setting w psychoterapii psychoanalitycznej

W skrócie: jakie ma cechy i jaką rolę pełni setting w psychoterapii psychoanalitycznej

Co to jest setting?

Setting w psychoterapii przyjęło się utożsamiać z umową / kontraktem terapeutycznym, czyli ustaleniami czynionymi przez terapeutę i pacjenta przed rozpoczęciem psychoterapii. Obie strony omawiają zasady, na których będzie opierała się praca terapeutyczna.

Co zawiera setting?

Dotyczy to takich kwestii, jak:
  1. ilość sesji w tygodniu
  2. terminy sesji
  3. miejsce spotkań
  4. pozycja siedząca lub kozetka
  5. zasady płatności
  6. sposób pracy terapeuty (w jakim nurcie pracuje)
  7. kwestie urlopowe.

Jednak dla psychoterapeutów opierających się na teoriach psychoanalitycznych, setting to coś znacznie więcej, niż tylko „kwestie organizacyjne”.

Omówmy to sobie po kolei.

Czy setting w psychoterapii psychoanalitycznej to tylko kwestie organizacyjne?

Wydaje się oczywiste, że aby zacząć spotykać się regularnie z psychoterapeutą musimy ustalić podstawowe informacje – kiedy, jak często i za ile. Dodatkowo, pacjenci chcą często wiedzieć, ile to może potrwać, czyli – jak długo.

W związku z tym, pacjent często myśli, że te ustalenia te są „umowne” i psychoterapeuta powinien, skoro jest osobą wyrozumiałą i wrażliwą, elastycznie je dostosowywać do zmian, które następują w życiu pacjenta.

Nie zawsze jest to jednak wskazane. Wówczas pacjenci się dziwią, że psychoterapeuta nie zmienia od razu (lub w ogóle) terminów sesji lub ich częstotliwość itd. Proponuje, by najpierw o tym porozmawiać i się zastanowić lub po prostu ogranicza się do interpretacji prośby pacjenta.

Dlaczego nie powinniśmy pochopnie zmieniać settingu w psychoterapii psychoanalitycznej?

Psychoterapia to nie tylko rozmowa, ale także wiele ciekawych procesów, które się uruchamiają w jej trakcie.

Zobacz: https://mojaglowa.pl/psychoterapia-mowiona-czyli-co/

Setting, zwany także RAMĄ, jest jak płótno, na którym pacjent maluje obraz swoich nieświadomych dylematów.

Spóźnia się, przychodzi dużo przed czasem, zapomina o sesji, nie chce za nią zapłacić, albo właśnie bardzo chciałby płacić z góry, myli dni, zapomina o urlopie, zawsze leżał na kozetce, a teraz chce siedzieć w fotelu itd. Żadne z tych przykładowych zachowań nie dzieje się przypadkowo i ma swoje swoje uzasadnienie, które terapeuta odkrywa i omawia z pacjentem.

Wszystko jest brane pod uwagę, gdyż terapeuta wie, że pacjent nie tylko mówi o tym, z czym się boryka, ale także (albo przede wszystkim) pokazuje. Stopniowo bowiem rozwija się przeniesienie pacjenta.

„Rama [=setting] (…) pozwala na to, by pacjent rozwijał swoją opowieść i aby móc rozumieć jego wewnętrzny świat, pozostając w bezpiecznych granicach. (…) Utrzymywanie bezpiecznego settingu jest osią techniki analitycznej. (…)

Ścisłe przestrzeganie granic settingu nie jest kwestią pedantyczności czy braku elastyczności. Wręcz przeciwnie, postawa szacunku dla granic ujawnia wagę stabilności i niezawodności.”

Aleksandra Lemma „The digital age on the couch.”

Co jeszcze może być nazwane settingiem?

Psychoanalitycy uważają jeszcze inne aspekty procesu terapeutycznego za elementy settingu:

  1. stosowanie przez pacjenta wolnych skojarzeń
  2. postawa analityczna terapeuty
  3. teoretyczne preferencje terapeuty (z jakich teorii korzysta)
  4. ciało analityka i jego fizyczna obecność
  5. rytuały (powitanie, pożegnanie etc.)
  6. wystrój gabinetu.

Najważniejsze funkcje settingu w psychoterapii psychoanalitycznej

Warunki dla przeniesienia

Stworzenie odpowiednich warunków i ram do rozwinięcia się relacji pacjent – psychoterapeuta, do ukazania się przeniesienia i przeciwprzeniesienia.

Zobacz: https://mojaglowa.pl/co-sie-dzieje-w-relacji-pacjent-terapeuta/

Stabilność

Terapia ma być przewidywalna, stabilna i do tego służy setting. Pacjenci przyzwyczajają się do rytmu sesji. Daje im to poczucie bezpieczeństwa i stałości. Terapeuta niezwykle rzadko odwołuje sesje. Jest to zawód o szczególnej odpowiedzialności. W końcu chodzi o umysł innego człowieka, który powierza nam swoje leczenie.

Odegranie nieświadomych treści

Setting jest też używany przez pacjentów do rozegrań, które mogą wnieść nowe, znaczące wątki do psychoanalizy / psychoterapii. Wiele trudności wewnętrznych pacjentów pozostaje poza ich świadomością. Czasami są głęboko wyparte, czasami nigdy nie zostały ubrane w słowa i pozostały w psychice jako doznania, wrażenia lub reakcje. Wszystko to wcześniej czy później ujawnia się w psychoterapii w relacji.

Zasada abstynencji

Setting to „krajobraz” psychoterapii. Tworzy ramy, w jakich ona zachodzi i jest narzędziem psychoterapeutycznym.

Wstrzymywanie się psychoterapeutów od zmiany settingu ma swoje uzasadnienie i służy pacjentom. Choć nieraz bywa dla nich początkowo niezrozumiałe i frustrujące. W pewnym sensie, o to chodzi.

Wiąże się to z techniką pracy i wywodzi się z wiedzy o pracy nieświadomego umysłu i o czynnikach leczących. Już Zygmunt Freud podkreślał znaczenie zasady abstynencji. Gdy terapeuta staje się znaczącym obiektem (czyli postacią) dla pacjenta, zostaje obsadzony jako cel przeniesieniowych pragnień. Powinien pozostawić te pragnienia niezaspokojone, a zamiast tego analizować obrony, jakie się rozwijają. O tym będę jeszcze pisać.

Podsumowanie

Setting lub inaczej rama, to przestrzeń fizyczna, interpersonalna i psychiczna, w której zachodzi psychoterapia. Jej istotnym, ale nie jedynym, elementem jest kontrakt terapeutyczny. Setting w psychoterapii psychoanalitycznej to zasady i warunki procesu psychoterapeutycznego, a przyglądanie się relacji pacjenta z settingiem stanowi jedno z narzędzi terapeutycznych.

Zobacz także: https://psychoanaliza.gda.pl/rola-trudnosci-terapeuty

Leave a comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *